بیرون‌زدگی چشم یا پروپتوز چیست؟
Proptosis یا پروپتوز به جلو آمدن غیرطبیعی یک یا هر دو کره چشم گفته می‌شود. واژه Exophthalmos نیز معمولاً برای بیرون‌زدگی مرتبط با بیماری‌های تیروئیدی استفاده می‌شود.
بیرون‌زدگی ممکن است تدریجی یا ناگهانی و یک‌طرفه یا دوطرفه باشد. این تفاوت‌ها می‌توانند سرنخ مهمی برای تعیین علت باشند.
آیا می‌توان بیرون‌زدگی چشم را در خانه تشخیص داد؟
ممکن است فرد یا اطرافیان متوجه تغییر ظاهر چشم شوند، اما تشخیص پزشکی صرفاً بر اساس ظاهر امکان‌پذیر نیست.
پزشک باید مشخص کند آیا واقعاً کره چشم به جلو آمده یا مشکل مربوط به عقب‌رفتگی پلک، تفاوت طبیعی دو چشم یا وضعیت دیگری است.
شایع‌ترین علت‌های بیرون‌زدگی چشم
یکی از علت‌های مهم پروپتوز در بزرگسالان بیماری چشمی گریوز یا Thyroid Eye Disease است. در این بیماری، التهاب و تورم بافت‌ها و عضلات پشت چشم می‌تواند کره چشم را به سمت جلو حرکت دهد.
- التهاب بافت‌های حدقه
- عفونت اطراف یا پشت چشم
- ضایعات و توده‌های حدقه
- اختلالات عروقی
- ضربه و خونریزی پشت چشم
- بعضی بیماری‌های سیستمیک
به همین دلیل تعیین علت زمینه‌ای بخش اصلی درمان است.
علائم همراه پروپتوز
بیمار ممکن است علاوه بر جلوآمدگی چشم علائمی مانند خشکی و احساس شن، قرمزی، درد یا فشار، دوبینی، حساسیت به نور یا مشکل در حرکت چشم‌ها داشته باشد.
در بیماری چشمی گریوز، عقب‌رفتگی پلک و بسته‌نشدن کامل چشم نیز می‌تواند رخ دهد. اگر پلک به‌طور کامل بسته نشود، سطح قرنیه ممکن است در معرض خشکی و آسیب قرار بگیرد.
بیرون‌زدگی چشم چگونه بررسی می‌شود؟
بررسی با معاینه چشم و حدقه شروع می‌شود. پزشک ممکن است میزان جلوآمدگی چشم، حرکات چشم، دید، مردمک، سطح قرنیه و عصب بینایی را ارزیابی کند.
بسته به علت احتمالی، آزمایش عملکرد تیروئید، CT یا MRI حدقه و آزمایش‌های تکمیلی ممکن است درخواست شوند.
درمان بیرون‌زدگی چشم
درمان واحدی برای همه افراد وجود ندارد.
اگر مشکل ناشی از بیماری تیروئیدی باشد، کنترل وضعیت عمومی تیروئید و درمان اختصاصی بیماری چشمی اهمیت دارد. در شرایط التهابی، عفونی، عروقی یا تومورال، درمان کاملاً متفاوت خواهد بود.
در موارد شدید که عصب بینایی یا قرنیه در معرض آسیب است، ممکن است درمان سریع دارویی یا جراحی لازم شود.
چه زمانی بیرون‌زدگی چشم اورژانسی است؟
بیرون‌زدگی ناگهانی همراه با کاهش دید، درد شدید، تب، دوبینی جدید، محدودیت شدید حرکت چشم یا سابقه ضربه باید سریع بررسی شود؛ زیرا بعضی علت‌های پروپتوز می‌توانند تهدیدکننده بینایی یا حتی سلامت عمومی باشند.
